Herşeyiyle Formula 1 ! [Özel Dosya]


Herşeyi ile Formula

Veysel Karani Yılmaz’ın ders notu niteliğindeki formula araştırması! İşte ayrıntısıyla sizlere Formula 1 ile ilgili bilinenleri ve teknik detayları paylaşıyoruz…

Formula 1 Nedir ?

KısaltmasıF1olan,Grand Prix Yarışları olarak da bilinen Formula 1; tek kişilik, açık tekerlekli otomobil yarışlarının en yüksek düzeyini oluşturan yarışlar dizisidir.

Kim Düzenler ?

Organizasyonu, Cenevre, Londra ve Paris’de büroları olan FIA (FédérationInternationalede l’Automobile)‘in spor bölümü yapıyor. 1904 yılından önce, motor yarışı düzenleyen her otomobil kulübü kendi kurallarını kendileri oluşturuyordu. Uluslararası yarışları düzenlemenin zorluğundan ötürü en kuvvetli otomobil kulübleri, her ülkede kullanılacak ortak kural ve kaideler oluşturarak uluslararası bir organizasyon kurmaya karar verdiler. 1904 yılından beri uluslararası motorlu yarışlarda nihayi karar organizasyonu olan FIA bu çalışmanın bir sonucu olarak doğdu.

Bu kurulus, FIA Formula 1 World Championship, FIA World Rally Championship, FIA Formula 3000 International Championship, FIA GT Championship ve diğer yarışları düzenliyor. Bunların içinde FIA Formula 1 World Championship, geçmişi 1950‘ye uzanan en eski uluslararası yarış olanı. FIA, motorlu sporlarda kullanılan Uluslararası Spor Kuralları‘nı oluşturuyor. Formula 1 özelinde ise, yarış araçları için Teknik Kuralları ve test ve yarış faaliyetleri için ise Spor Kurallarını oluşturuyor.

NE ZAMAN BAŞLAMIŞTIR ?

Formula 1 Dünya Şampiyonası’nın ilk yarışı 1950 yılının Mayıs ayında İngiltere’nin Silverstone pistinde yapıldı. İngiliz Kraliyet ailesinin de izlediği yarışta 21 araba start aldı. Yarış için pole pozisyonu Giuseppe Farina kazanırken yarışı kazanan pilot olarak da Formula 1 tarihine adını yazdırdı. Farina’yı Juan Fagiolive Reg Panell takip ettiler. Monako GP’si takvimdeki gelecek GP idi. Yarışı yine bir Alfa Romeo pilotu olan Juan Fangio kazandı. Böylece Alfa Romeo takımı sezona hızlı bir başlangıç yaparak Farinave Fangioile ikide iki yaptı

Sezonun üçüncü GP’siolan Indianapolis500 GP’sinde Kurtis Kraft Offen hauser takımından Johny Parsons yarışı lider tamamlarken, İsviçre’de Bremgarten pistinde yapılan sezonun dördüncü GP’sinde zafere, ilk GP’ye adını şampiyon pilot olarak yazdıran Alfa Romeo pilotu Giuseppe Farinaulaştı. Böylece Alfa Romeo’ların1950 yılındaki üstünlüğü bir kez daha kanıtlanmış oluyordu. 1950 yılında düzenlenen Belçika ve Fransa GP’sinde zafere yine Alfa Romeo pilotu Juan Fangio ulaşırken, sezonun son yarışı olan İtalya GP’si öncesinde pilotlar arasında büyük bir şampiyonluk mücadelesi yaşanıyordu. Fangio’nun26 takipçisi Fagioli’nin24 ve Farina’nında 22 puanı vardı. Monza pistinde yapılan GP’yi kazanan Farina sezonunu da şampiyon tamamladı.

 a

FARİNA’NIN ARACI (1951)

Yarış Kuralları, standartları nelerdir ?

Takımlar Nasıl Oluşuyor ?

FIA, Formula 1 takımını şase üreticisi olarak tanımlıyor. Çoğu örnekte motor üreticisiyle aynı olmayabiliyor. Şase üreticisinin ismi daima motor üreticisinin isminden önce geliyor. Takımların Dünya Şampiyonu unvanı sadece şase üreticisine veriliyor. FIA‘ya katılmak isteyen her bir takım, kendisinin tasarımcı ve şase üreticisi olduğunu ve dünya şampiyonasına katılacak seviyede güçlü bir teknik ve finansal kaynağa sahip olduğunu ispat etmesi gerekiyor. Bunların yanında, her bir takımın, Formula 1’ın ticari faaliyetlerini düzenleyen Concord Anlaşması‘nı imzalaması lazım.

Kimler Sürücü Olabiliyor ? Grand Prix‘lerde yer alabilmek için sürücünün “Süper Lisans”a sahip olması gerekiyor. Bu lisans, gençler Formula yarışlarındaki geçmişine ve Formula 1 takımıyla yaptığı anlaşmaya dayanarak veriliyor.

Sürücülerin Yarış Numaraları Nasıl Tesbit Ediliyor ? Sürücülere verilen yarış numaraları, her bir sezondan önce Takımlara tahsis ediliyor. Sürücülerin kendilerine verilmiyor. Buradaki tek istisna, Dünya Şampiyonu olan sürücüye daima 1 Numara tahsis ediliyor. Onun takım arkadaşı ise 2 Numarayı alıyor.

Dünya Şampiyonluğuna Nasıl Karar Veriliyor? Sürücüler ve Takımlar diye iki çeşit unvan var. Sürücü unvanı 1950 yılından beri dağıtılıyor. Takımlara ödül verme ise 1958 yılında başladı. Yarışı kurallara göre tamamlayan ilk 8 sürücü ve takımları aşağıdaki puanlamaya dahil ediliyor.

1’inci olan sürücü –10 puan

2’inci olan sürücü –8 puan

3’üncü olan sürücü –6 puan

4’üncü olan sürücü –5 puan

5’inci olan sürücü –4 puan

6’ncı olan sürücü –3 puan

7’nci olan sürücü –2 puan

8’inci olan sürücü –1 puan

Takımların puanları ise, yarışa katılan o takımın iki sürücüsünün aldıkları puanların toplamı o takımın bir grandPrix‘de almaya hak kazandığı puanı oluyor. Bir sezon içinde en fazla puanı olan sürücü şampiyon ilan ediliyor. Aynı kural Takımlar içinde geçerli.

[youtube id=”HrsoPM2d9B0” width=”600″ height=”350″]

Video açılmıyorsa bu adrese tıklayınız ;
http://www.youtube.com/watch?v=HrsoPM2d9B0

FORMULA ARAÇLARININ TEKNİK ÖZELLİKLERİ NELERDİR ?

 

FORMULA 1 ARAÇLARI AŞAĞIDAKİ SİSTEMLERE GÖRE PARÇALARA AYRILIR ;

•ŞASİ

•MOTOR

•AERODİNAMİK

•FREN

•DİREKSİYON

•VİTES

•LASTİK

•AĞIRLIK

•YAKIT

ŞASİ

ssaaraba parçaları

 

•Formula 1 araçlarının en önemli kısmı şasidir. Şasi (kasa), bütün araç parçalarının üzerine monte edildiği yapıdır. Bir çok modern araçta ve uçakta olduğu gibi, Formula 1 araçları da monocoque yapıdadır. Monocoque, Fransızca bir kelimedir ve “tekil yapı” anlamına gelir (tek parça da diyebiliriz). Yani, tüm parçanın tek bir materyal ile yapılması anlamına gelir. Bir zamanlar bu materyal alüminyum iken, artık karbon fiber gibi daha güçlü alaşımlar kullanılmaktadır. Daha hafif bir araç, yol tutuşunu azaltarak aracın savrulmasına da yol açabilir. Bunun için, aracı yere bastıran kuvvetlerden faydalanılır.

Monocoque yapı, tek bir pilotun içinde bulunduğu kokpiti de kapsar. Formula araçlarının kokpiti, standart binek araçlarından çok farklıdır. Kokpitler, çok titiz teknik düzenlemelere uyularak yapılmaktadır. Mesela, minimum boyutları karşılamalı ve düz bir tabanı olmalıdır. Ancak pilot koltuğu, pilotun tam ölçülerine göre yapılır, bu yüzden, pilotun araç içerisindeki hareket imkanları oldukça kısıtlıdır.

saa

Motor

2006 yılından önce Formula 1 araçları, 3-litre V10 motorlardan oluşmaktaydı. Bu kural daha sonra, 2.4-litre V8 motor kullanılması yönünde değiştirildi. Bu kural değişikliğinden sonra bile Formula 1 araçları, 900 beygir gücüne ulaşabilmektedir. 2.5-litre motoru olan bir Volkswagen Jetta’nın150 beygir gücü ürettiğini düşünerek kıyaslama yapabilirsiniz. Tabi ki bir Jetta’nın motoru, en az 150,000 km kullanımdan sonra bile iyi haldedir. Ancak bir Formula 1 motorunun her 750-800 kilometre de bir tekrar yapılandırılması gerekir. Çünkü, bu kadar yüksek bir gücü üretmek için motor devri çok yüksek seviyelerde tutulmaktadır (dakikada yaklaşık 19.000 devir). Motor devrini bu kadar yüksek seviyelerde tutmanın sonucunda, oluşan ısı miktarından dolayı motorda ve taşıyıcı sistemlerden yıpranma ve aşınmalar oluşur.

Formula araçlarında 2011 den önce 3000 cc V10 motorları kullanılırken FIA nın  kural değişikliği ile 2400 cc V8 motorları kullanılmaya başlandı.

Aerodinamik

aa

Bir Formula 1 yarış aracı, güçlü motorundan kaynaklanan aerodinamiği olarak tarif edilebilir. Yüksek hızlarda giden bütün taşıtlarda iki koşulun maksimum performans verecek düzeyde olması sağlanmaya çalışır

1-Hava direncini azaltmak

2-Yol tutuşu artırmak

Formula 1 araçları, hava direncini azaltmak için ağır ve geniştir. Kanatlar, difüzör, arka kaplamalar ve duba yapıları; aracın yol tutuşunu sağlamak için yüzeye bastırılmasını sağlar.

FREN

Formula 1 araçlarında disk fren parçalarının hepsinin bulunur. Ancak en büyük fark, Formula 1 araçlarında kullanılan frenlerin, 300 km üzerinde giden bir aracı durdurması gerektirdiğidir. Bunun sonucunda, frenler kullanıldığı zaman çok yüksek derecede ısınırlar. Bu ısınmadan kaynaklanan aşınma ve yıpranmaları azaltmak için karbon fiber diskler ve pedallar kullanılmaya başlanmıştır. Bu fren sistemleri çok hafif olmalarına karşın, 750°C’de en yüksek performansı verebilecek şekilde çalışırlar. Fren disklerinin yanlarında bulunan delikler, ısının hızlı bir şekilde düşmesini sağlar. Ayrıca, lastiklerin orta kısmında bulunan ve hava girişini sağlayan kanallar sayesinde de fren soğutması desteklenir. Farklı fren gereksinimlerine göre bu hava kanalları, değişik şekillerde yapılandırılır.

fdfdf

KERS

•Kinetik Enerji Geri Dönüşüm Sistemi olarak bilinen KERS, tüm takımların mutabakatıyla 2010yılılındayasaklanmıştı. Takımlar sistemiilk olarak 2009 yılında kullanmışlardı. Gelişimi oldukça maliyetli olan bus istem, FIA’nın tasarruf yaklaşımına ters düşen bir uygulama. Frenlemede depolanan enerji, butona basılarak salıveriliyor. Bu da tur başına 80hp’likekstrabirenerji sağlıyor. Bunun tur derecesine yansıması ise tur başına 0.6 saniyeye kadar çıkabiliyor.

Çift katmanlı difüzer ve F-kanal

Çift katmanlı difüzer2009’da takımların daha fazla downforce üretimine yardımcı olmuştu. Brawn GP’nin öncülüğünü yaptığı bu konsept tasarım takıma büyük biravantaj sağlamış, kendisini taklit eden rakiplerine karşı sezon başındaki domine performansıyla her iki klasmanda da şampiyonluğa ulaşmıştı. Geçtiğimiz yıl öne çıkan yenilik ise F-kanal tasarımı olmuştu. Pilot kokpitteki hava boşluğunu kolu veya bacağıyla kontrol ederek özellikle virajlarda aracın arkasında aerodinamik avantaj sağlayabiliyordu. Her iki tasarımda yeni sezonda yer almıyor.

jjjj

DİREKSİYON

Bir Formula 1 aracının direksiyonu, normal bir binek aracının direksiyonuyla çok az benzer özellikler içerir. Üzerinde bir çok düğme, anahtar vs. bulunduran direksiyon, aracın komuta merkezidir. Yarış esnasında pilot, aracın performansını artırmak için, sadece bir parmak hareketiyle neredeyse her ayarı değiştirebilir (vites değişimleri, yakıt karışımı, fren dengesi ve daha pek çok şey). Ve bütün bu işleri yapabilen bu direksiyon, normal bir binek aracı direksiyonun neredeyse yarısı büyüklüktedir.

direksy

VİTES

Formula araçların da 7 ileri bir geri vites vardır. Bir Formula 1 aracında vites değiştirmek, manuel vites sistemi olan bir binek aracında vites değiştirmekle aynı şey değildir. Pilotlar, direksiyon üzerinde bulunan bir takım pedallar sayesinde vites değiştirirler. Vites küçültme pedalı direksiyonun bir tarafında, vites yükseltme pedalı ise diğer tarafında bulunur. Formula 1 araçlarında, tam otomatik vites sistemi kullanmak mümkündür, ancak şu anki kurallarla bu yasaklanmıştır. Bu sayede, bu tür sistemlerin oluşturacağı maliyetler düşürülmüş ve pilotların yarış esnasında araç devrini kontrol edebilmelerine olanak sağlamıştır.

LASTİK

F1 de kulanılan lastikler iki çeşittirler.

1-Normal lastik

2-Yağmur lastiği

Her pilotun pistte kullanabileceği lastik sayısı pistin uzunluğuna ve şekline göre değişim göstermektedir. Normal lastikler kuru havalarda kullanılır yağmur lastikleri ise ıslak zeminde kullanılmaktadır. F1 de lastikler çok sık aşınmaktadır her 3-6km de bir pitt denilen lastik değişim noktasına gelerek lastik değiştirilmesi gerekmektedir değiştirilmeyen lastik arabanın yavaşlamasına neden olmaktadır. F1 de kullanılan lastikleri 2011 yılına kadar birden fazla üretmekteydi bunlar; pirelli, michelin, continental firmalarıydı.

2011 yılında yeni bir düzenleme getirilerek kullanılan lastiklerin tek bir firma tarafından karşılanması sağlandı ve 2011 yılından itibaren F1 de kullanılan tüm lastikleri İtalyan firması Pirelli üretmektedir veaynı zamanda F1 de kullanılan tüm lastikler Türkiyede İzmir torbalı tesisinde üretilmektedir.

AĞIRLIK

F1 otomobilleri yaklaşık olarak 550 kg civarinda bir ağırlığa sahiptir. Bu otomobilin toplam ağırlığı, 2011 yılından itibaren pilot ile birlikte 640 kg`dan fazla olmak zorundadır. Araç eğer bu ağırlıktan daha hafifse yetkililer tarafından o pilot diskalifiye edilir.

YAKIT

F1 de kullanılan yakıtlar jet uçaklarında kullanılan yakıtlar ile tamamen aynıdırlar. 2011 yılına kadar olan yarışlarda takımlar otomobillere istedikleri kadar yakıt koyabiliyorlardı bu durumda çeşitli stratejilere neden oluyordu mesela yakıtı az olarak başlayan takım daha hızlı gidiyordu ve farkı açıncadapittstop yaparak yakıt alıyordu. Ancak 2011 de getirilen düzenlemelerde bu olay sona erdi ve tüm otomobiller yarışa fulldepoyla çıkmak zorunda bırakıldılar.

EK BİLGİLER

•Sürücülerin giydiği Nomex®-3 tulumlar pilotları 840 derece Celcius’taki sıcaklığa karşı 11 saniye boyunca koruyabiliyor

•Formula 1′de kullanılan lastikler hava yerine nitrojen gazı ile doldurulur

•Güvenlik sebebinden dolayı Formula 1′de kullanılan lastikler fabrikada toplamda 130 parçanın içinde bulunduğu kalite kontrolüne tabi tutuluyor.

•Pilotlara ek olarak verilen koruma sistemi olan HANS sistemi 2003 yılından bu yana kullanılmakta. HANS’ın anlamı ‘Headand Neck Support’ yani baş ve boyun destek sistemi.

Karabük Üniversitesi – Taşıt Teknolojileri Kulübü

Veysel Karani YILMAZ

Like
Like Love Haha Wow Sad Angry
What's Your Reaction?
Angry Angry
0
Angry
Cute Cute
0
Cute
Fail Fail
0
Fail
Geeky Geeky
0
Geeky
Lol Lol
0
Lol
Love Love
0
Love
OMG OMG
0
OMG
Win Win
0
Win
WTF WTF
0
WTF

Taşıt Teknolojileri Kulübü Onursal Başkanı | Karabük Üniversitesi Otomotiv Mühendisliği Öğrencisi.

Bir Cevap Yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir

Herşeyiyle Formula 1 ! [Özel Dosya]

log in

reset password

Back to
log in